Rối loạn kinh nguyệt là tình trạng rất phổ biến ở phụ nữ, có thể gặp ở mọi độ tuổi, từ dậy thì đến tiền mãn kinh. Tuy không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu kéo dài, rối loạn kinh nguyệt có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe sinh sản, nội tiết và khả năng mang thai.
Vậy các vấn đề về rối loạn kinh nguyệt thường gặp là gì? Nguyên nhân do đâu và cần làm gì để cải thiện? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Mục lục
Rối loạn kinh nguyệt là gì?
Rối loạn kinh nguyệt là tình trạng chu kỳ kinh không đều về thời gian, số lượng, tính chất máu kinh hoặc triệu chứng đi kèm, khác với chu kỳ sinh lý bình thường (28 – 32 ngày, hành kinh 3 – 7 ngày).
Tình trạng này phản ánh sự mất cân bằng nội tiết tố nữ (estrogen – progesterone) hoặc liên quan đến các bệnh lý phụ khoa, nội khoa.
Nguyên nhân gây rối loạn kinh nguyệt
Rối loạn kinh nguyệt có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau, trong đó phổ biến nhất là những nguyên nhân sau:
- Mất cân bằng nội tiết tố: Estrogen và progesterone rối loạn làm chu kỳ kinh đến sớm, muộn, thưa hoặc mất kinh.
- Stress, lo âu kéo dài: Căng thẳng làm tăng cortisol, ức chế hormone sinh sản, gây kinh nguyệt không đều.
- Ăn kiêng, sụt cân hoặc tăng cân nhanh: Cơ thể thiếu hoặc thừa mỡ ảnh hưởng đến quá trình sản sinh estrogen.
- Thức khuya, sinh hoạt thất thường: Rối loạn đồng hồ sinh học, tác động trực tiếp đến chu kỳ kinh.
- Bệnh lý phụ khoa: Buồng trứng đa nang, u xơ tử cung, viêm nhiễm phụ khoa gây rong kinh, thưa kinh hoặc vô kinh.
- Lạm dụng thuốc tránh thai, thuốc nội tiết: Dùng không đúng cách làm rối loạn hormone tự nhiên.
- Tiền mãn kinh, sau sinh, cho con bú: Hormone biến động sinh lý khiến kinh nguyệt thất thường.
Các vấn đề rối loạn kinh nguyệt thường gặp
Rối loạn kinh nguyệt có nhiều biểu hiện khác nhau, tùy cơ địa và nguyên nhân. Dưới đây là những vấn đề phổ biến nhất chị em thường gặp:
1. Kinh nguyệt không đều
Kinh nguyệt không đều là tình trạng chu kỳ kinh thay đổi thất thường, có thể quá ngắn (dưới 21 ngày) hoặc quá dài (trên 35 ngày). Nhiều chị em gặp hiện tượng tháng có kinh, tháng không, khó xác định ngày hành kinh chính xác.
Tình trạng này thường xuất hiện ở tuổi dậy thì, sau sinh hoặc giai đoạn tiền mãn kinh, khi nội tiết tố trong cơ thể có nhiều biến động.
Nguyên nhân chủ yếu gồm:
- Rối loạn nội tiết tố estrogen – progesterone
- Stress, căng thẳng kéo dài ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng
- Buồng trứng hoạt động kém, rối loạn phóng noãn
Nếu kinh nguyệt không đều kéo dài nhiều tháng, chị em nên thăm khám sớm để xác định nguyên nhân và điều chỉnh kịp thời.
2. Vô kinh (mất kinh)
Vô kinh là tình trạng không có kinh nguyệt trên 3 tháng liên tiếp trong khi không mang thai. Tình trạng này được chia thành:
- Vô kinh nguyên phát: chưa từng có kinh dù đã đến tuổi dậy thì
- Vô kinh thứ phát: đã từng có kinh nhưng sau đó bị mất trong thời gian dài
Cảnh báo: Vô kinh có thể là dấu hiệu của rối loạn nội tiết tố nghiêm trọng, suy buồng trứng sớm hoặc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS). Nếu không được can thiệp sớm, tình trạng này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản.
3. Rong kinh – rong huyết
Rong kinh là tình trạng kỳ kinh kéo dài trên 7 ngày, lượng máu ra nhiều hơn bình thường.
Rong huyết là hiện tượng ra máu bất thường ngoài chu kỳ kinh nguyệt, không theo quy luật.
Nguyên nhân thường gặp gồm:
- U xơ tử cung
- Polyp tử cung
- Rối loạn đông máu
- Viêm nội mạc tử cung
Tình trạng rong kinh, rong huyết kéo dài có thể gây thiếu máu, mệt mỏi, hoa mắt và ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. Vì vậy, chị em cần đi khám sớm để xác định chính xác nguyên nhân và điều trị kịp thời.
4. Kinh nguyệt ra quá nhiều hoặc quá ít
Kinh nguyệt không chỉ phản ánh sức khỏe sinh sản mà còn cho biết tình trạng nội tiết của nữ giới. Khi lượng máu kinh thay đổi bất thường, ra quá nhiều hoặc quá ít, chị em cần đặc biệt lưu ý vì đây có thể là dấu hiệu của rối loạn kinh nguyệt.
- Kinh nguyệt ra nhiều: lượng máu kinh vượt mức bình thường, phải thay băng liên tục, có thể kèm máu cục lớn.
- Kinh nguyệt ra ít: máu kinh rất ít, chỉ lấm tấm vài giọt, thời gian hành kinh ngắn 1–2 ngày.
Tác động đến sức khỏe:
- Ra nhiều máu kinh có thể thiếu máu, mệt mỏi, chóng mặt, suy nhược cơ thể.
- Ra ít có thể liên quan rối loạn rụng trứng, khó thụ thai, ảnh hưởng khả năng sinh sản.
5. Hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS)
Hội chứng tiền kinh nguyệt thường xuất hiện vài ngày trước kỳ kinh, gây ra nhiều khó chịu về cả thể chất lẫn cảm xúc. Các biểu hiện thường gặp gồm:
- Cáu gắt, dễ xúc động, tâm trạng thất thường
- Căng tức ngực, đầy bụng, chướng hơi
- Mất ngủ, đau đầu, mệt mỏi
- Đau âm ỉ hoặc dữ dội vùng bụng dưới
Nguyên nhân chính là do sự dao động mạnh của hormone estrogen và progesterone trước kỳ kinh nguyệt, khiến cơ thể và hệ thần kinh phản ứng nhạy cảm hơn. Nếu triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, chị em nên thăm khám để được tư vấn và điều chỉnh kịp thời.
Rối loạn kinh nguyệt có nguy hiểm không?
Rối loạn kinh nguyệt không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe nếu kéo dài và không được điều trị đúng cách:
- Thiếu máu, tụt huyết áp: Kinh nguyệt ra nhiều và kéo dài có thể gây thiếu máu, khiến cơ thể mệt mỏi, chóng mặt, da xanh xao, dễ ngất xỉu, thậm chí ảnh hưởng đến tim mạch nếu nặng.
- Tăng nguy cơ vô sinh – hiếm muộn: Chu kỳ kinh không đều làm rối loạn thời điểm rụng trứng, gây khó khăn trong việc thụ thai. Một số trường hợp kinh nguyệt bất thường còn liên quan đến viêm tắc vòi trứng, cản trở quá trình tinh trùng gặp trứng.
- Để mắc bệnh phụ khoa nguy hiểm: Rối loạn kinh nguyệt kéo dài là điều kiện thuận lợi cho các bệnh như viêm vùng chậu, lạc nội mạc tử cung, viêm cổ tử cung, u nang buồng trứng, thậm chí ung thư nội mạc tử cung.
- Ảnh hưởng đời sống tình dục: Chu kỳ kinh kéo dài, kinh nguyệt ít hoặc rối loạn nội tiết có thể gây khô hạn âm đạo, giảm ham muốn, tăng nguy cơ viêm nhiễm, làm suy giảm chất lượng đời sống vợ chồng.
- Lão hóa sớm, ảnh hưởng tâm lý: Nội tiết tố mất cân bằng khiến da dễ nổi mụn, sạm nám, chảy xệ, nhiều nếp nhăn. Đồng thời, chị em có thể gặp tình trạng suy giảm trí nhớ, lo âu, căng thẳng, rối loạn cảm xúc.
Khuyến cáo: Khi có dấu hiệu rối loạn kinh nguyệt kéo dài hoặc bất thường, chị em nên thăm khám phụ khoa sớm để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời, tránh biến chứng về sau.
Khi có triệu chứng rối loạn kinh nguyệt phải làm sao?
Khi nhận thấy chu kỳ kinh nguyệt bất thường, chị em không nên chủ quan nhưng cũng không cần quá lo lắng. Việc xử trí đúng cách ngay từ sớm sẽ giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản và hạn chế biến chứng.
Những việc nên làm:
- Theo dõi và ghi lại chu kỳ kinh nguyệt: Ghi chú thời gian có kinh, số ngày hành kinh, lượng máu kinh, màu sắc và các triệu chứng kèm theo (đau bụng, mệt mỏi, rong huyết…). Điều này giúp bác sĩ dễ dàng đánh giá tình trạng hơn.
- Đi khám phụ khoa sớm: Nếu rối loạn kinh nguyệt kéo dài trên 2–3 chu kỳ hoặc kèm đau dữ dội, ra máu nhiều, mất kinh, chị em nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chẩn đoán chính xác nguyên nhân.
- Tuân thủ điều trị theo chỉ định bác sĩ: Dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc nội tiết hoặc dùng lại đơn thuốc cũ vì có thể làm rối loạn nặng hơn.
- Điều chỉnh lối sống lành mạnh: Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya, giữ tinh thần thoải mái, ăn uống đầy đủ và vệ sinh vùng kín đúng cách.
Chẩn đoán rối loạn kinh nguyệt thế nào?
Chẩn đoán rối loạn kinh nguyệt chủ yếu dựa vào tiền sử bệnh, khám thực thể và khám phụ trợ. Trong quá trình chẩn đoán, cần tập trung vào chảy máu do nguyên nhân bệnh lý của cơ quan sinh dục như bệnh về máu, suy gan và thận, rối loạn chức năng tuyến giáp, mang thai và các bệnh liên quan, chấn thương đường sinh sản, nhiễm trùng và khối u.
Để chẩn đoán dấu hiệu của rối loạn kinh nguyệt, bạn có thể được thực hiện những kiểm tra sau:
- Kiểm tra siêu âm phụ khoa: giúp tìm hiểu tình hình trong khoang chậu, chẳng hạn như loạn sản tử cung, thay đổi đa nang buồng trứng, dính vùng chậu, …
- Xét nghiệm nội tiết: Hiện tại có thể đo các tuyến dưới đồi, buồng trứng, tuyến giáp và tuyến thượng thận như hormone kích thích nang trứng, hormone luteinizing, prolactin, estrogen, progesterone, testosterone, triiodothyronine, tetraiodothyronine và hormone kích thích tuyến giáp.
- Kiểm tra chức năng buồng trứng: các mục kiểm tra bao gồm sinh thiết nội mạc tử cung, kiểm tra chất nhầy cổ tử cung, kiểm tra tế bào da âm đạo, đo nhiệt độ cơ thể.
- Các kiểm tra khác: quan sát nội soi ổ tử cung và tổn thương cơ quan vùng chậu, có hoặc không có loạn sản, kiểm tra CT sella để loại trừ u tuyến yên.
Điều trị rối loạn kinh nguyệt bằng cách nào?
Việc điều trị rối loạn kinh nguyệt phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, độ tuổi và nhu cầu sinh sản của người phụ nữ. Dưới đây là các phương pháp điều trị phổ biến, dễ hiểu và được áp dụng rộng rãi:
1. Điều trị y tế
Nếu rối loạn kinh nguyệt do bệnh lý phụ khoa hoặc rối loạn nội tiết, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị phù hợp, có thể bao gồm:
- Thuốc giảm đau, thuốc điều hòa nội tiết để ổn định chu kỳ kinh.
- Điều trị các bệnh nền như viêm nhiễm, u xơ, đa nang buồng trứng…
- Một số trường hợp nặng có thể cần can thiệp thủ thuật hoặc phẫu thuật theo chỉ định chuyên khoa.
Lưu ý: Không tự ý dùng thuốc nội tiết khi chưa có tư vấn y tế.
2. Điều trị rối loạn kinh nguyệt bằng Đông y
Đông y được nhiều phụ nữ lựa chọn nhờ tính lành tính, tập trung điều hòa cơ thể:
- Sử dụng thảo dược có tác dụng bổ huyết, điều kinh, giảm đau bụng kinh.
- Các bài thuốc có thể ở dạng thuốc sắc, món ăn – bài thuốc hoặc kết hợp châm cứu.
- Phù hợp với rối loạn kinh nguyệt do cơ địa, khí huyết kém, stress kéo dài.
3. Thay đổi lối sống lành mạnh
Đây là nền tảng quan trọng giúp cải thiện và phòng ngừa rối loạn kinh nguyệt:
- Giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng kéo dài.
- Ăn uống khoa học: hạn chế đồ lạnh, cay nóng; tăng rau xanh, ngũ cốc, thịt nạc; uống đủ nước ấm.
- Không rượu bia, thuốc lá, chất kích thích.
- Vệ sinh vùng kín đúng cách, không thụt rửa sâu; thay băng vệ sinh đúng thời gian.
- Mặc đồ lót thoáng, sạch, khô ráo.
- Tránh lạm dụng thuốc tránh thai, đặc biệt là thuốc tránh thai khẩn cấp.
- Khám phụ khoa định kỳ để phát hiện sớm bất thường và điều trị kịp thời.
Trên đây là những thông tin tổng quát về bệnh rối loạn kinh nguyệt. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào vui lòng để lại câu hỏi ở phần bình luận bên dưới bài viết hoặc liên hệ tới tổng đài chăm sóc khách hàng 1900.571.225 của Dạ Hương để nhận được tư vấn kịp thời.
